Bahçe Ürünlerinin Hasadı ve Saklanması

Bahçede en çok emek isteyen kısım ekim değil, hasattır. Yanlış zamanda toplanan bir domates tadını, erken sökülen bir havuç boyunu, kötü saklanan bir kabak birkaç günü kaybeder. Doğru sebze hasat ve saklama alışkanlıkları, aynı bahçeden çıkan ürünü haftalarca hatta aylarca kullanmanızı sağlar.

Hasat Öncesi Hazırlık

Toplamaya başlamadan önce üç şeyi hazırlayın:

• Keskin makas veya bıçak: Koparmak yerine kesmek, bitkiyi ve ürünü yaralamaz.
• Sığ kaplar: Derin kovada alttaki ürün ezilir. Yayvan kasa daha iyidir.
• Gölge bir alan: Topladığınız ürünü güneşte bekletmeyin, ısı bozulmayı hızlandırır.

Hasat saatini de planlayın. En iyi zaman sabah erken saatlerdir; bitki gece boyunca su depolamıştır, yapraklar diri olur. Öğle güneşinde toplanan marul akşama kadar pörsür.

Adım Adım Hasat

1. Olgunluk işaretlerini kontrol edin. Takvime değil bitkiye bakın. Renk, koku, sertlik ve boyut birlikte değerlendirilir. Domateste renk tamamlanmalı, kabakta kabuk tırnakla çizilebiliyorsa henüz gençtir (ki yazlık kabakta bu iyidir).
2. Sap bırakarak kesin. Domates, patlıcan, biber ve kabakta 1-2 cm sap bırakın. Sapsız meyvenin kesildiği yer açık yaradır, oradan çürür.
3. Yapraklıları dıştan alın. Marul, ıspanak, pazı ve maydanozda dış yaprakları toplayın, göbeği bırakın. Bitki üretmeye devam eder; tek seferde kesmektense haftalarca hasat alırsınız.
4. Kök sebzelerde toprağı gevşetin. Havuç, turp ve pancarı yapraklarından çekerek çıkarmayın. Yandan bir çatalla toprağı kaldırın, sonra elle alın.
5. Soğan ve sarımsakta yaprak sararmasını bekleyin. Yaprakların yarısı devrilip sarardığında sökün. Erken sökülen soğan iyi kurumaz, çabuk çürür.
6. Baklagilleri sık toplayın. Taze fasulye ve bezelye ne kadar sık toplanırsa bitki o kadar çok çiçek açar. İki gün arayla dolaşın.
7. Ayıklamayı hemen yapın. Ezilmiş, çatlamış, böcek girmiş ürünleri ayırın. Bunlar sağlam ürünle aynı kasada durursa bozulmayı yayar. Zedelenenleri o gün mutfakta kullanın.
8. Yıkama kararını verin. Hemen tüketilecekse yıkayın. Depolanacaksa yıkamayın; toprağını silkeleyip kuru bırakın. Nem, saklamanın bir numaralı düşmanıdır.

Saklama: Ürüne Göre Doğru Ortam

Her sebze aynı koşulu sevmez. Kaba bir ayrım yapmak işinizi kolaylaştırır.

Uzun Süre Saklamanın Dört Yolu

• Kurutma: Biber, domates, nane, fesleğen ve kekik için en kolay yöntem. Gölgede, hava akımı olan yerde, ince dizerek kurutun. Tam kuruduğunda cam kavanoza alın.
• Dondurma: Fasulye, bezelye, bamya ve brokoliyi 2-3 dakika kaynar suda haşlayıp buzlu suya alın (haşlama-şoklama). Sonra suyunu süzüp poşetleyin. Bu adım rengi ve dokuyu korur.
• Turşu ve salamura: Fazla gelen salatalık, biber, lahana için klasik çözüm. Kavanozları temiz ve kuru kullanın.
• Kum/talaş kasası: Havuç ve pancarı kuru kum içine gömerek serin bir yerde tutabilirsiniz. Nem dengesi korunur, buruşma azalır.

Kural basit: yaprak soğuk ve nem ister, kök serin ve karanlık, soğan kuru ve havadar, domates ise sadece tezgâh.

Sık Yapılan Hatalar

• Her şeyi buzdolabına atmak. Domates buzdolabında aromasını kaybeder, patates ise nişastasını şekere çevirir. İkisi de dolap dışı ürünlerdir.
• Depolamadan önce yıkamak. Kalan nem küf başlatır. Yıkama, tüketimden hemen önce yapılır.
• Kök sebzelerin yapraklarını bırakmak. Yaprak kökten su çeker, havuç birkaç günde lastikleşir. Hasattan sonra 1 cm bırakıp kesin.
• Elma ile birlikte saklamak. Elma ve muz olgunlaştırıcı gaz salar; yanındaki yapraklı sebze ve patates hızla bozulur.
• Kapalı poşette tutmak. Terleme olur. Havalanan file, delikli poşet veya kâğıt torba tercih edin.
• Hepsini bir kerede toplamak. Fasulye, salatalık, kabak ve yapraklılarda aralıklı hasat verimi artırır.
• Hasat sonrası bahçeyi ihmal etmek. Boşalan yatağa yeşil gübre veya sonraki mevsim ürününü planlamak, toprağın yorulmasını önler. Mevsim takviminizi bu yüzden hasatla birlikte güncelleyin.
• Eti